Eşq Çiye?

 

Bersivên Gel:

- Jiyana azad e.

- Dilnizmî ye.

- Tiştek sexte ye.

- Jiyan bê eşq nabe.

- Xweza ye.

- Cureyek ya hezkirinê ye.

- Hestên xwezayî ne.

- Hevaltî ye.

- Nayê pênasekirin.

- Hezkrina bê dawî ye.

- Tiştek neyî ye.

- Xeyal e.

- Hêviye.

Eşq Mirov dikare bibêje ku hema hema ti pêxember, oldar, felsefevan, zanyar, rêberên îdeolojîk, siyasî, polîtîk û eskerî nemane ku têkildarî eşqê nirxandinek yan jî tespîtek nekiribin. Ev çavkaniya xwe ji xusûsiyeta eşqê digire. Eşq, wekî hezkirina ku vegûheriye azweriyê, di cîhana hest û fikirê ya mirovan de rê li ber gûhertinan vedike û bi vê xusûsiyeta xwe ve yek ji hestên herî bingehîne ku jiyana civakî ji kûranî bandor dike. Heger li gorî xwezaya wê bi asteke manedariyê bê jiyîn, di peywendiyên civakî de dihêle ku coş, kelecan û dilsoziyeke pir kûr pêşbikeve. Eşq, di jiyana mirovan de dibe sedema dilsoziyên wisa ku mirov dikarin di oxira wê de canê xwe bidin. Heger bi peywendiyên civakî re pêş bikeve û bigihêje kûraniyekê, wê çaxê tevîneka herî bingehîn a civakê pêk tîne. Li ser vî hîmî eşq çavkaniya esasî ya jiyanê ye. Eşq, li gorî ast û kûraniya tê jiyîn rengînî û enerjiyekê bi jiyanê dide qezenckirin. Eşq, ne peywendiyeke wisaye ku tenê di navbera jin û mêr de sînordar bimîne. Di warê berfirehî û naverokê de ji vê gelekî wêdetire. Hin kes hene hewl didin eşqê ji wesfê wê yê civakî bişûn û bi rengekî takekesî û ezezî pênase bikin. Wekî ku ji xusûsên hatine îfadekirin jî tê fêmkirin, eşq ne bûyereke ji rêzê ya tatmînê ye, ne tiştekî wisa ye ku mirov pê rojên xwe derbas bike. Ji vê gelekî wêdetire. Bûyereke wisa ya civakî ye ku can dide jiyanê û bi jiyanê pîroziyê dide qezenckirin. Rûxmê ku wisa ye jî ji bo eşqê pênaseyeke civakî ya tatmînkar nehatiye pêşxistin. Bi taybet jî li ser peywendiya eşq û azadiyê bi têrkerî nehatiye sekinandin. Rêber Apo, têkildarî mijarê van tespîtên balkêş dike: “Eger wê behsa rastiya eşqa serdema me were kirin, ev bi xwegihandina wêrekî, fedakarî û serketineke wisa mimkune ku her hal Leyla û Mecnûnan gelekî li pey xwe dihêle, gelek ehlên tesewifê derbas dike, hendezatiya zanyaran pêwîst dike û rê li ber azadiya civakî vedike.” Parastina Gelekî “Çewtiyeke gelekî mezine ku mirov zewqa di çalakiya cinsî de weke ‘eşqê’ binav bike. Berevajî, zewqa girêdayî têkiliya cinsî înkara eşqê ye. Modernîteya kapîtalîst a ku zayendperestî weke kansêrekê mezin kiriye, bi navê eşqê civakê dikuje. Eşqa rastî, ew heyecana mezine ku ji zimanê pêkhatina gerdûnê tê hîskirin. Gotina Mewlana ya dibêje; ‘Di vê alemê de çi heye eşqe, jê pê ve tev qal û qîl e’ dibe ku bibe şîroveyeke heqîqî ya eşqê. Kengî mirov karibe ji zewqa têkiliya cinsî bibihure wê karibe behsa eşqê bike, ya rastî girêdayî dualî pêşketina asta azadiyê ya di exlaqê mirov de ye. Peywendiya şehweta cinsî li gel jidestdana azadiyê û bêtevgeriya maddî jî heye. Ya herî rast ewe ku ne tenê têkiliya di navbera jin û mêr de, eşqa di navbera hêmanên tevahiya gerdûnê de divê mirov bi ahenga pêkhatinê ya eşqê ve girê bide.”  “Kengî ew kesên ku nikarin hilweşîn û ji hev deketina civaka xwe rawestînin, ji namûsê ango bi awayekî zanistî û rast ji bênamûsiya li dora jinê bi dualî hatiye çêkirin dest bikişînin û bi awayekî mîlîtanî xwe li avakirina neteweya demokratîk rakişînin, eşq dikare bigihêje maneya xwe ya civakî û pir zor be jî wê karibe xwe bigihîne potansiyela pêkhatinê. Ji sedî sed divê mirov eşqê weke hevhestyariya di navbera dû kesan de û cazîbeya cinsî nebîne. Heta divê mirov bi ber bayê xweşikiyên şiklî yên maneya wan a çandî tine ye jî nekeve. Modernîteya kapîtalîst sîstemeke ku li ser înkara eşqê hatiye avakirin. Înkara civakê, harkirina ferdiyetê, ketina cinsperestiyê ya her qadê, xwedakirina pere, li şûna xwedê danîna netew-dewletê, weke xebatkareke bêheqdest an jî ya bi heqdestê herî kêm bi nasnamekirina jinê bingehê maddî yê înkara eşqê ye jî.” “Li Kurdistanê eşq naşibe bûyerên di filmên Hollywood û Yeşîlçamê de diqewimin. Bi qasî zanyariyê, xweda û xwedawendiyên zaferê dixwaze. Çivîk bixwe jî li cihên dest pê nebûyî hêlîna xwe çêdikin. Li cih û war û dilên heta qirikê hatine dagirkirin, eşq dikare hêlînê çêke? Eşq berovajî texmînan, teorî û pratîkeke tam a sosyolojîk dixwaze; yanî em nikarin daxînin asta arzûyên sivik ên dû ferdan. Eşq; egîdiyeke mezine, serketine û evîne. Rûyê eşqê timî li şerê serketinê yê azadiyê ye."