YEKITÎ ÇI YE?

Berisvên Gel:

-Gel bûyîn e.

- Hişmendiya Welatparêzî ye.

-Komînalbûyîne.

-Bi hevre kar kirine.

-Parvekirine.

-Heskirina netewî ye.

-Ji bo jiyanek azad nebe nabe ye.

-Wekhevî ye.

-Aram jiyan kirine.

-Bêyî cûdahî hewandina hemû gelane.

-Li hev hatine.

-Yek destî ye.

Hebûna mirov bi yekitiyê gengaz dibe. Lewma yekitî sedama hebûnê ye. Civak ji hêjmaran pêk nayê, bi yekpare fikir û jiyankirina mirovan pêk tê. Yekitî di ruh û hizir de çêdibe. Mirovên ku ruhê hevpar dihewînin dibin civak û civat. Hemû tevger û jiyana mirovên wiha li ser esasê tekiliya sîmbiyotîk ango pêywendiya ku hevdu xwedî dikin de ye. Tekiliya dayîk û zarok peywendiyek wiha ye. Di cewhera yekbûnê de ev peywendî heye. Ji ber vê dema mijar dibe yekitî yekser rêgez û pîvanên civakî tên bîra mirov. Ev yek çi di navbera civakên cuda de be, çi jî di navbera malbat, qebîle û eşîran de be pêwîste wiha be.

Yekitî ji ber ku ji yekbûnê tê, pêwîste bi hev re jiyankirin hebe. Ji bo ku mirov bi hev re bikaribe jiyan bike pêwîste hevdû fêm bike û li hember hevdû hestiyar be. Kes an jî civakên ku hevdû fêm nekin, nikarin yekitiyekê jî çêkin. Lewre civak ji aliyê çandî ve ji hev cuda bin jî, pirsgirêkên civakî kêm û zêde dişibin hev û ji ber vê hevparin. Heger pirsgirêk hevpar bin, divê li beramberî vê yekitî çêbibe da ku bikaribin çareserbikin. Bêyî ku di navbera civakan de yekitî were avakirin, jiyana hevpar jî naye avakirin. Lewma pirsgirêkên heyî bingeha xwe ji yekpare nebûna civakan digire. Civakê danîn milekê, hîn di kesayeta mirov û kesan bixwe de hest, ruh û hizirandinek yekpare pêk nehatiye. Mirovên ku di her milî de xwe gihandine yekparebûnê pir kêmin. Ji ber vê di civak û mirovên heyî de xerabûn û rizînên çandî-civakî her li pêşe. Mirov an jî civak hevgirtî nebe, ne pêkane ku xwe ji wan encaman rizgar bike.

Li gel van hemûyan yekitî ji yekbûnê tê, lê ne wek hêjmar, wek çawanî û cewher. Lewma dema em dibêjin yekitî behsa cudabûnê dikin. Yekbûn rastiyekî homojen, yane “saf” nîne. Berovajî ji heterojenbûnê, yane cur be curbûnê pêk tê. Dema tiştên ji hev cuda tên gel hev û li dora heqîqetekî digihijîn hev, yekbûnê pêk tînin. Ne ku cudabûna xwe wenda dikin, tenê cudahiya xwe bi cudahiyekê din re dikin yek. Ji vê yekê him tiştek nû, him jî kombûnekê mezintir û bihêztir çêdibe. Ev di xweza û gerdûnê de jî wiha ye. Yanî mirov jî, civak jî bi vî rengî dibin hebûnekî ku form-teşe digire. Civakê ku di hebûnê de form girtibe tê wê wateyê ku di zanabûna xwe de ye.

Dewlet û desthilatdarî ji ber ku rastiyên der civakî ne, yekitiya cudahiyan berovajî dikin û dibêjin “cudabûna yekitiyê” û vê jî dixwazin wek dewlet pêşkeşî civakan bikin. Lê belê di rastiyê de tiştê ku li civakan ferz dikin netew-dewlet e. Jixwe dewlet xwe li ser nakokiyên civakî dide jiyankirin û hebûna van nakokiyan, hinceta hebûna netew-dewletê ye. Rêbertî li beramberî vê pêwîstî bi avakirina Neteweya Demokratîk dît û got, “Neteweya Demokratîk ruh e, Konfedaralîzma Demokratîk bedena wê ye.” Yanî wê hemû civak bi felsefeya yekitiya cudahiyan bigihîjin hev û wek rêbaza jiyanê jî, wê Konfedaralîzma Demokratîk ava bikin. Ji bo vê têgihîştin û civakîbûn pêwîst dike. Îro wek gelê Kurd jî ji cudahiyan pêk hatiye û wek erdnîgarî Kurdistan jî civakên cur be cur di xwe de dihewîne. Ji ber vê yekê eger yekitî nebe ne wek Kurd, ne jî wek Kurdistan hebûn ne gengaze. Li gel vê xwegihandina cudahiyên Rojhilata Navîn a hevdû jî ne pêkane. Lewma Kurdistan dil û giyana Rojhilata Navîne û yekitiya wê, yekitiya Rojhilata Navîn jî wê leztir bike.